Kuleshov etkisi montaj teorisinin en güçlü deneysel desteklerinden birini oluşturur. Sovyet sinemacı Lev Kuleshov, 1920'lerin başında aynı yüz ifadesini farklı imgelerle yan yana koyarak izleyicinin yüze üç farklı duygu yüklediğini gözlemledi. Bu deney, montajın salt görüntü birleştirme değil aktif anlam inşası olduğunu ortaya koyan temel başvurudur. Kuleshov etkisi montaj mekanizmasını günümüz bilişsel bilim bulguları desteklemektedir. İzleyici, birbirini izleyen imgeler arasında nedensel ya da duygusal ilişki kurmak için güçlü bir çıkarım dürtüsüne sahiptir. Bu süreç bilinçdışı ve neredeyse otomatik işler; izleyici aktif olarak anlam atfettiğinin farkında değildir. Yüz nötr kaldığında bile komşu imgenin semantik yükü yüze aktarılır. Deneysel psikoloji açısından Kuleshov etkisi montaj etkinliği, bağlam etkisi (context effect) ve priming kavramlarıyla açıklanmaktadır. Önceki imge, sonraki imgenin yorumlanacağı şemayı etkinleştirir. Bu mekanizma insan bilişinin kestirim ekonomisi stratejisiyle uyumludur: mevcut bilgiyi tamamlamak için önceki bağlamı süratle devreye alır. Pratik montaj uygulamalarında Kuleshov etkisi montaj bilgisi çok yönlü kullanım alanı bulur. Anlatının gerektirdiği duygusal yükleme, oyuncunun ifadesine değil kurgucunun bağlam seçimine dayanabilir. Bu özellik, sınırlı mimik çalışmasına sahip bir çekimi çevresindeki imgelerle güçlü bir duygusal birim hâline getirmenin teknik yolunu açar. Kuleshov etkisi montajın, izleyici için anlam üretmenin salt görüntü sırasına bağlı olmadığını da gösterir: tersine kurgu, duygu imgesini nesne imgesinden önce koymak, aynı seyirci tepkisini üretebilir. Bu reversibilite, izleyici zihninin çerçeveleme değil anlam inşası için eğitilmiş olduğunu destekleyen bir bulgudur.