Sümer uygarlığı yazı geleneği, insanlığın bilinen en eski yazılı kültürü. Yaklaşık 5000 yıl önce, bugünkü Irak topraklarında yer alan Mezopotamya'nın verimli ovalarında, Sümerliler çiviyazısını geliştirdi. Bu gelişme insanlık tarihinin seyrini kökten değiştirdi. Peki yazı neden gerekli hale geldi? Ticaretin karmaşıklaşması ve yönetimsel kayıt tutma ihtiyacı. Sümer uygarlığı kentleri büyüyünce tahıl, hayvan ve emek takibini akılda tutmak yetmemeye başladı. İlk çiviyazısı metinleri edebiyat değil, muhasebe kaydı, tahıl miktarı, işçi listeleri, mülk takibi. Çiviyazısı kamış kalemle kil tabletlere basılarak oluşturuluyordu. Tabletler kurutulduğunda ya da pişirildiğinde kalıcı hale geliyordu. Bu yüzden binlerce tablet günümüze kadar ulaştı. Arkeologlar bugün hâlâ çözümlenememiş çiviyazısı tabletleri çalışıyor. Sümer uygarlığı yazı sisteminin edebi boyuta taşınması daha sonra geldi. Dünyanın bilinen ilk yazılı edebî metni olan Gılgameş Destanı, Sümer kökenli. Bir kral ve dostu Enkidu'nun maceraları, ölümsüzlük arayışı ve arkadaşlık temalarını işliyor. Binlerce yıl öncesinin insanı, bugün de tanıdık gelen duygularla bunları kaleme aldı. Sümer matematik ve astronomisi de dikkat çekici bir düzey. Altmışlı sayı sistemi, bugün hâlâ saati ve açıları ölçmek için kullandığımız sistem, Sümerlerden geliyor. Sümer uygarlığı yazı geleneği zamanla Akadlara, Asurlulaara, Babillilere ve diğer topluluklar aktarıldı. Yazının yayılması, bilginin kuşaklar arasında aktarılmasını ve medeniyetlerin birbirinden öğrenmesini mümkün kıldı.