Sabah kalktığınızda işe gitme düşüncesi bile yorgunluk veriyorsa, eskiden hevesle yaptığınız şeyler artık anlamsız geliyorsa ve kendinizi sürekli boş, bitik hissediyorsanız, tükenmişlik sendromuyla yüz yüze olabilirsiniz. Tükenmişlik sendromu bir tembellik ya da zayıflık değil. Uzun süreli ve yoğun stresin yarattığı duygusal, fiziksel ve zihinsel tükenme halidir. İş hayatında en sık karşılaşılsa da aile bakımı, öğrencilik ya da süregelen kişisel krizler de aynı tabloya yol açabilir. Belirtileri şöyle sıralayabiliriz: Fiziksel olarak: Sürekli yorgunluk, sık hastalanma, baş ağrısı, uyku sorunları. Beden, uzun süredir ihmal edildiğini çeşitli sinyallerle bildirmeye başlar. Duygusal olarak: Sinirlilik, hayal kırıklığı, siniklik ve duygusal uzaklık. Çevrenizdekilere karşı ilginiz azalır, empati kurmak güçleşir. Zihinsel olarak: Odaklanma güçlüğü, karar vermekte zorlanma, başardıklarınıza rağmen yetersiz hissetme. Bu his, performans ne kadar iyi olursa olsun geçmez. Tükenmişlik sendromu, uzun süredir varlığını sürdürdüğü için genellikle fark edilmesi gecikir. İnsanlar genellikle "biraz yoruldum, geçer" der ve devam eder. Ama geçmez. Aksine birikir. Çıkış yolları neler? Durduğunuzda ne hissettirdiğini keşfetmek, ilk adımdır. Çoğu zaman tükenmişlik içindeki insanlar durmayı bile unutmuştur. Küçük bir mola, kısa bir tatil ya da birkaç saatlik tamamen çalışmasız geçirilen zaman, sinyali fark etmek için yeterli olabilir. Sınırlarınızı gözden geçirin. Hangi sorumluluklar gerçekten size ait, hangilerini başkasından devraldınız? Hangi taleplere "hayır" demek mümkün? Tükenmişliğin beslendiği kaynakları belirlemek, değişimi mümkün kılar. Destek almaktan kaçınmayın. Bir arkadaşa açılmak, bir profesyonelle görüşmek ya da güvendiğiniz biriyle yük paylaşmak; tükenmişlik sürecinde ciddi fark yaratır. Tek başına çözme çabası çoğunlukla durumu uzatır. Rutinleri yeniden düzenleyin. Uyku, beslenme ve fiziksel hareket; tükenmişlik sendromundan çıkışın zaman zaman göz ardı edilen ama kritik destekçileridir. Tükenmişlik sendromu geçici bir durum. Fark edildiğinde ve doğru adımlar atıldığında, çıkış kapısı bulunur.