Evrimin yönlendirici kuvvetleri arasında doğal seçilim en bilinenidir; ancak küçük popülasyonlarda genetik sürüklenme etkin populasyon büyüklüğü ilişkisi seçilimden çok daha güçlü bir baskı uygulayabilir. Genetik sürüklenme, allel frekanslarının kuşaktan kuşağa rastgele örnekleme hatası nedeniyle değişmesidir; evrimsel bir "amaç" yoktur, yalnızca şans vardır. Etkin populasyon büyüklüğü (Ne), popülasyonun genetik davranışını belirleyen demografik parametredir. Gerçek birey sayısı (N) ile Ne çoğunlukla örtüşmez; Ne, ideal bir rastgele çiftleşen popülasyonun genetik sürüklenme hızını eşleyen teorik büyüklüktür. Cinsiyet oranı dengesizliği, nesil boyutu varyansı ve darboğaz olayları Ne'yi N'den belirgin biçimde küçük tutabilir. Ne'nin hesabı için yaygın formül `1/Ne = 1/(4Nm) + 1/(4Nf)` (Nm: erkek, Nf: dişi sayısı) şeklindedir. Genetik sürüklenme etkin populasyon büyüklüğü bağlamında merkezi teorik ilişki şudur: belirli bir lokusta nötral bir alleyin beklenen fiksasyon süresi `4Ne` kuşaktır. Ne ne kadar küçükse, bir alleyin rastgele sabitlenmesi (fixation) veya kaybolması (loss) o kadar hızlı gerçekleşir. Bu ilişki, nesiller boyunca birikmiş heterozigozite kaybının oranını da belirler: her kuşakta beklenen heterozigozite kaybı `1/(2Ne)`'dir. Koalesans teorisi, genetik sürüklenme etkin populasyon büyüklüğü ilişkisini geriye doğru, atalardan değil torunlardan atalara, çalışarak yorumlar. İki allel arasındaki beklenen koalesans süresi `2Ne` kuşaktır; DNA dizi çeşitliliğinden elde edilen bu tahmin, geçmişteki popülasyon büyüklüğü hakkında bilgi verir. İnsan genomunda gözlemlenen mitokondriyal DNA çeşitliliği, modern insanlığın atası olan popülasyonun etkin büyüklüğünün yalnızca birkaç on bin olduğuna işaret eder; bu, binlerce yıl önceki bir darboğazın izini taşır. Doğal seçilim ile genetik sürüklenme arasındaki rekabeti belirleyen temel büyüklük seçilim katsayısı s ile Ne'nin çarpımıdır. `|Ne × s| >> 1` olduğunda seçilim baskındır; `|Ne × s| << 1` olduğunda sürüklenme baskındır ve mutasyon neredeyse nötralmişçesine davranır. Neredeyse nötr teori (nearly neutral theory), bu katsayılar arasındaki orta bölgeyi, `|Ne × s| ≈ 1`, ele alır ve özellikle polimorfizm verileriyle uyumlu tahminler üretir.