Roma İmparatorluğu çöküşü tarih boyunca en çok merak edilen konulardan biri. Bugün hâlâ tartışılıyor: hangi neden belirleyiciydi? Tek bir sebep mi yoksa iç içe geçmiş bir dizi dinamik mi? Ms 476 yılında Batı Roma İmparatorluğu'nun resmen sona erdiği tarih olarak kabul ediliyor. Ama bu tarih aslında birkaç yüzyıldır süregelen bir çözülmenin son noktası. Tarihe not düşen bu yıl, sadece sembolik bir son. Ekonomik sıkıntılar bu çözülmede büyük pay sahibi. Sürekli savaşlar, büyük orduların masrafı, vergi yükünün artması ve ticaretin aksaması Roma ekonomisini yıprattı. Para birimi değer kaybetti, enflasyon körüklendi ve vatandaşların sisteme güveni sarsıldı. Siyasi istikrarsızlık da en az ekonomi kadar belirleyici. 3. yüzyılda elli yıl içinde otuzdan fazla imparator tahta geçti. Çoğu suikastle öldürüldü ya da kısa sürede devirildi. Bu sürekli değişim kurumsal hafızayı ve yönetim kapasitesini zayıflattı. Askeri baskılar da Roma İmparatorluğu çöküşünü hızlandırdı. Vizigotlar, Hunlar ve diğer kavimlerin sınırlardan baskısı giderek arttı. Roma ordusunun yapısı da değişmişti; artık büyük ölçüde yabancı paralı askerlerden oluşuyordu ve bağlılık sorunları baş gösteriyordu. Doğu Roma, yani Bizans İmparatorluğu, ise 1453'e kadar devam etti. Bu ayrışma aslında Batı Roma'nın neden çöktüğünü anlamada ilginç bir kıstas sunuyor: aynı sistem farklı coğrafyalarda çok farklı kaderler yaşadı.