Uyku bozukluğu psikolojik kökenli olabilir mi? Kısa cevap: Evet, sıkça olur. Araştırmalar, kronik uyku sorunlarının büyük bölümünün fiziksel değil, psikolojik etkenlerden beslendiğini gösteriyor. Hangi psikolojik durumlar uykuyu etkiler? Anksiyete: Gece yatağa girince beyin "kapatma modu"na geçmek yerine problem çözme döngüsüne girer. "Yarın ne olacak, o toplantı, o borç, o söz..." Uyku bozukluğu psikolojik bağlantısının en yaygın sebebi bu aktif zihin döngüsüdür. Depresyon: Sabah erken uyanmak ve bir türlü uyuyamamak, özellikle depresyonun klasik uyku belirtisidir. Öte yandan aşırı uyuma da görülebilir, beyin kendini kapatmak ister ama dinlendirici uyku sağlayamaz. Travma: Travma geçmişi olan kişiler gece kabuslara girer ya da uyku sırasında tehlikede hissettikleri için yüzeysel uyurlar. Sinir sistemi geceleri de tetikte kalır. OKB veya ruminasyon: Tekrar eden düşünceler, kontrol edilemez zihinsel tekrarlar uykuya dalmayı doğrudan zorlaştırır. Psikolojik mi, fiziksel mi olduğunu nasıl anlarım? Bir-iki hafta şu soruyu sormak yardımcı olur: Stresin düşük olduğu tatil günlerinde de aynı uyku sorunu yaşıyor musunuz? Tatilde sorun azalıyorsa psikolojik etkeni dışlamak zordur. Tatilde de aynıysa uyku apnesi, tiroid sorunu gibi tıbbi nedenler araştırılmalıdır. Ne zaman uzman yardımı almalıyım? Uyku bozukluğu psikolojik nedenleri haftalar içinde geçmiyorsa, iş ve sosyal hayatı bozuyorsa ya da ilaçsız çözüm bulmak istiyorsanız bilişsel davranışçı terapi (BDT-U) alanında eğitim almış bir psikolog veya psikiyatrist ile görüşmek etkili bir başlangıçtır. BDT-U, uyku için özel olarak geliştirilmiş, ilaç tedavisine kıyasla uzun vadede daha kalıcı sonuç veren bir yaklaşımdır.