Metin kohezyon analizi, bir metindeki dilbilgisel ve sözcüksel bağlantı araçlarının, referans, yer değiştirme, eliptik yapılar, bağlaçlar ve sözcüksel kohezyon, nasıl bütünleşik bir anlam dokusu oluşturduğunu inceleyen bir dilbilim alanıdır. Halliday ve Hasan'ın 1976'daki temel çalışması bu alanın kavramsal çerçevesini belirlemiştir. Metin kohezyon analizi yöntemleri, metin karmaşıklığını ölçmeye çalışırken sistematik sınırlılıklarla karşılaşır. Temel sorun şudur: kohezyon, yüzey dilbilgisel bağlantı araçlarını tanımlar; oysa anlamlı bir metnin bütünlüğü, koherans, okuyucunun bilişsel süreçlerinde ve şematik bilgisinde kurulur. Yüzeyde yüksek kohezyon sayısı gösteren bir metin, anlamsal olarak dağınık olabilir; tersine, kohezyon araçları açısından seyrek görünen bir metin şematik bilgiye bağımlı bir koherans taşıyabilir. Karmaşıklık ölçümü bağlamında metin kohezyon analizinin bir diğer sınırlılığı, kohezyonun nicel sayımının niteliksel farklılıkları maskelemesidir. Referans zincirlerinin sayısı, bağlaç sıklığı ve sözcüksel zincirlerin uzunluğu gibi metrikler, bu araçların bilgi yapısını ne ölçüde etkili biçimde organize ettiğini yakalamakta yetersiz kalır. İki metin aynı kohezyon sıklığını gösterirken biri anlamı başarıyla ilerletirken diğeri döngüsel ve dağınık kalabilir. Bilgisayar destekli metin analizi araçları (Coh-Metrix gibi) bu sınırlılıkları kısmen aşmak için kohezyon ötesinde okunabilirlik, anlamsal örtüşme ve sözdizimsel karmaşıklık gibi çok boyutlu metrikler üretir. Ancak bu çok boyutlu yaklaşım da kendi yorumlama güçlükleriyle, metrikler arası korelasyon, bağlam duyarlılığı, kültürlerarası geçerlilik, boğuşmaktadır. Metin kalitesi değerlendirmesi açısından kohezyon analizi, bir metnin yüzey bağlantısallığını tanımlayan yardımcı bir araç olarak değerini korur; ancak anlamsal bütünlük ve yazarsal becerinin tam bir ölçütü olarak görülmemelidir. Bu ayrımı gözetmek, hem yazarlık eğitimi hem de metin değerlendirme pratiği için metodolojik açıdan zorunludur.