1984 roman inceleme açısından en verimli başlangıç noktası dil ile iktidar arasındaki ilişkiyi ele almak. Orwell'in distopik evreninde iktidarı sürdüren mekanizmaların en zekice tasarlanmışı Newspeak; yani dilin kasıtlı olarak daraltılarak düşünce kapasitesini körelten bu sahte sistem. 1984 roman inceleme perspektifinden bakıldığında Newspeak, sözcük dağarcığını mümkün olan en az sayıya indirgemek suretiyle ifade edilebilir düşüncenin alanını daraltıyor. Orwell'in öne sürdüğü hipotez açık: dil olmadan düşünemezsin; ifade edemediğin şeyi tasavvur edemezsin; tasavvur edemediğin şeye karşı direniş örgütleyemezsin. Bu, dili bir iletişim aracı olmaktan çıkarıp bizzat bir siyasi silaha dönüştürüyor. Romandaki Düşünce Polisi mekanizması ile Newspeak arasındaki ilişki birbiriyle tamamlanıyor. Düşünce Polisi faaliyeti baskılıyor; Newspeak ise baskılanması gereken düşüncenin oluşmasına bile izin vermiyor. Bu çift katlı kontrol mekanizması, 1984 roman inceleme literatüründe "önleyici baskı" olarak sıklıkla ele alınan kavramın somutlaşmış hali. Orwell'in 1948 yılında kaleme aldığı romanın 21. yüzyılda yeniden güncellik kazanması şaşırtıcı değil. Kullanılan dilin gerçekliği nasıl çerçevelediği, siyasi söylemi şekillendirdiği ve kamusal hafızayı yeniden yazdığı konusundaki endişeler Orwell'in öngördüğü tabloya yakın temaları yansıtıyor. 1984 roman inceleme sonucunda öne çıkan soruya dönmek gerekiyor: iktidar mı dili kullanır, yoksa dil mi iktidarı mümkün kılar? Orwell'in yanıtı ikincisi yönünde; ve bu yanıtın bugün hâlâ derinlemesine tartışılıyor olması, romanın yalnızca bir distopya tasviri değil ama bir siyaset felsefesi metni olarak okunmasını meşrulaştırıyor. Romanın zayıf yönlerine de değinmek eleştirel incelemenin gerektirdiği bir adım. Bazı okuyucular ve eleştirmenler Winston ve Julia ilişkisinin anlatı içinde bütünsel bir inandırıcılığa kavuşamadığını savunuyor. Kişisel varoluşun sistemle çatışması boyutunda roman daha güçlü; psikolojik derinlikte ise zaman zaman soyutlama baskın geliyor. Bu kısıtlılık romanın büyüklüğünü gölgeler nitelikte değil; ancak dengeli bir değerlendirme için göz ardı edilemez.