Erken evre yatırım due diligence sürecinde yatırımcıların incelediği kriterler, olgun şirket değerlendirmelerinden yapısal olarak ayrışmaktadır. Ürünün sınırlı olgunluğu, gelir geçmişinin yokluğu ve belirsizlik yükünün yüksekliği, due diligence odağını finansal tablodan ekip, pazar ve hipotez kalitesine kaydırmaktadır. 1. Kurucu-pazar uyumu (founder-market fit): Yatırımcıların önce sormak istediği soru çoğunlukla budur. Kurucunun bu spesifik problemi çözecek içgörü, deneyim ya da erişim avantajı var mı? Teknik uzmanlık mı, domain deneyimi mi, yoksa kullanıcı empati derinliği mi öne çıkıyor? Erken evre yatırım due diligence sürecinde bu uyum, hipotezin zamana direncini en güçlü etkileyen faktörlerden biridir. 2. Problem büyüklüğü ve geçerliliği: Gerçek mi, sık yaşanan mı ve mevcut çözümler neden yetersiz? Sorunun aciliyeti ve paydaşların bunu çözmek için ne kadar ödemeye istekli olduğu (WTP), pazar büyüklüğü hesaplamalarının önüne geçer. 3. Çözüm hipotezinin test edilmişliği: Erken kullanıcı görüşmeleri, prototip yanıtları ya da pilot verisi var mı? Veri olmaksızın yapılan pazar büyüklüğü tahminleri spekülatif kalır. 4. Adreslenebilir pazar büyüklüğü (TAM/SAM/SOM analizi): Toplam pazar, gerçekçi erişilebilir pazar ve hedef segment ayrıştırması. Aşırı iyimser TAM hesaplamaları, gerçekçi pazar segmentasyonunun yokluğunu gizleyebilir. 5. Rekabet haritası ve savunulabilirlik: Rakipler kimler, değiştirme maliyeti (switching cost) ne kadar, diferansiasyon nasıl korunacak? Erken evre yatırım due diligence perspektifinden gelecekteki savunulabilirlik potansiyeli nesnel bugünden çok daha önemlidir. 6. İş modeli netliği ve birim ekonomisi: Ücretlendirme mantığı açık mı, birim ekonomisinin zaman içinde iyileşebileceğine dair hipotez sağlam mı? Henüz doğrulanmamış olabilir; ama düşünülmüş olması gerekir. 7. Ekip kompozisyonu ve tamamlayıcılık: Teknik, iş ve müşteri boyutlarını kim kapsamaktadır? Kritik beceri açıkları var mı? Kurucu ekibin birlikte çalışma geçmişi var mı? 8. Öğrenme hızı: Kurucular geri bildirimle nasıl değişiyor? Pivot geçmişi varsa gerekçesi tutarlı mı? Erken evre yatırım due diligence sürecinde öğrenme hızı, ürün olgunluğundan çok daha güçlü bir öngörü değişkenidir. 9. Traction ve kanıt noktaları: Bekleme listesi, LOI, pilot kullanıcı verileri, organik büyüme işaretleri, hangi hipotez doğrulanmış? 10. Düzenleyici ve hukuki riskler: Sektöre özgü lisans, veri gizliliği ya da rekabet kısıtlamaları mevcut mu? 11. Sermaye verimliliği planı ve kullanım alanları: Fonun neye harcanacağı ve bu harcamanın hangi milestone'a ulaştıracağı net mi? 12. Yatırımcı-kurucu uyumu: Yatırımcının sağlayabileceği akıllı para (smart money) bileşeni kurucunun ihtiyaçlarıyla örtüşüyor mu? Bu son kriter hem yatırımcı hem de kurucu açısından değerlendirme yapılmasını gerektirmektedir.