Son yıllarda bağırsak ile beyin arasındaki iletişim üzerine çıkan çalışmalar dikkatimi çekiyor. Vagus siniri üzerinden iki yönlü bir trafik olduğu, mikropların ürettiği bazı moleküllerin sinir sistemini etkilediği konuşuluyor. Fareler üzerinde yapılan deneyler oldukça çarpıcı. Mikrobiyota değiştirildiğinde hayvanın kaygı davranışında, sosyal eğilimlerinde değişiklik gözleniyor. Bunlar gerçek ve tekrarlanabilir bulgular. Ama insana taşırken işin rengi değişiyor. Bağırsak mikrobiyomu kişiden kişiye çok farklı. Diyet, uyku, antibiyotik geçmişi, hatta doğum şekli bile mikropları şekillendiriyor. Bu kadar değişken bir sistemden temiz bir neden sonuç çıkarmak kolay değil. Probiyotik içip "depresyon geçti" demek bilimsel olarak henüz çok erken. Benim merak ettiğim şey şu: korelasyon var, mekanizma da makul. Peki tek başına bir probiyotik takviyesi ruh halini ölçülebilir biçimde değiştiriyor mu, yoksa diyetin bütünü mü iş görüyor? Bu konuda okuduğunuz tutarlı bulgular var mı? Plasebo etkisini eleyen iyi tasarlanmış insan çalışmalarına denk geldiniz mi? Tartışmayı duymak isterim.